Bałtyk – Poszukiwanie ropy i gazu. Fot: Mesa Reportera.
Wielkie emocje po lipcowym (2025) komunikacie – o złożu „Wolin East”- warto osadzić w szerszym kontekście. Przez dekady Pomorze Zachodnie było jednym z najważniejszych regionów wydobycia węglowodorów w Polsce.
W latach 1970-90 funkcjonowały tam dwa główne okręgi naftowe. Pierwszym był rejon Międzyzdrojów – odkryta tam w 1969 r. struktura Zalesie – Wicko zawierała głównie gaz ziemny (ropa pojawiła się w znacznie mniejszej ilości)[1]. Wydobycie z tego pola prowadzono do połowy lat 90. XX w. – surowiec transportowano cysternami z pobliskiej stacji kolejowej Lubiewo[2]. Drugim był okręg Kamień Pomorski, o którego początkach pisze PGNiG: otwór „Międzyzdroje-2” wywiercono w lipcu 1971 r., a w 1972 r. odwiertem „Kamień Pomorski-2” zidentyfikowano ogromne zasoby ropy[3]. Wkrótce złoże Kamień Pomorski stało się największym w Polsce, osiągając imponującą wydajność ok. 1000 ton dziennie[3]. Eksploatacja trwała cały PRL, a pierwsze odwierty kierowano pod zatoką Kamieńską z wyspy Chrząszczewskiej i północnego Wolina. Zasoby wyczerpywano m.in. przez zatłaczanie wody od 1976 r., co zapewniało samoczynny wypływ ropy. Podsumowanie instytutu geologicznego (PIG) potwierdza te dane: złoże udokumentowano w 1972 r., a eksploatacja ruszyła w tym samym roku. W ciągu ponad dwóch dekad wydobyto stamtąd niemal 1,75 mln ton ropy – dziś miejsce produkcji jest niemal wyeksploatowane[4].
Fot.Radosław Drożdżewski/ Wikimedia Commons.
Zdjęcie: Widok na wyspę Chrząszczewską i zalew Kamieński, gdzie od 1972 r. funkcjonowała Kopalnia Ropy Naftowej Kamień Pomorski. W tamtym rejonie (wraz z północnym Wolinem) powstały najbogatsze pomorskie złoża ropy[4][3].
Oprócz Kamienia Pomorskiego – odkryto i eksploatowano mniejsze struktury: złoże Rekowo (1975) dało ok. 8,4 tys. ton ropy i 1,2 mln m³ gazu, natomiast Wysoka Kamieńska (1979) ok. 0,42 mln ton ropy (więcej szczegółów, np. lokalizacji tych małych złóż, można znaleźć w opracowaniach geologicznych regionu).
W sumie okolice Międzyzdrojów-Wicka i Kamienia Pomorskiego, były pierwszym i do niedawna najważniejszym polskim zagłębiem naftowym – poza Karpatami.
Poszukiwania węglowodorów dziś.
Po upadku komunizmu państwowe struktury – m.in. oddział PGNiG w Zielonej Górze – kontynuowały prace nad pomniejszymi złożami, zwykle w utworach dolomitu głównego (dewońskiego). Jak podaje PGNiG, większość eksploatowanych złóż lądowych w Polsce ma wielkość pojedynczych setek tysięcy ton ropy, a wyjątkiem był właśnie Kamień Pomorski (ponad 2 mln ton wydobyto do tej pory) i Barnówko-Mostno-Buszewo (BMB) – gigant lubuski (ok. 12,6 mln ton zasobów)[5].
W latach 2010. inwestorzy zagraniczni także zaczęli interesować się polskim Bałtykiem. Polski Lotos-Petrobaltic od lat eksploatuje platformę „Baltic Beta” nad zachodnim Bałtykiem, a obecnie Orlen wraz z partnerami wierci złoże „Ocean Nomad” u wybrzeży Łotwy.
W tej sytuacji kanadyjska spółka Central European Petroleum (CEP) otrzymała w 2017 r. koncesję „Wolin” i rozpoczęła wiercenia w lutym 2025 r. – 6 km na północ od Świnoujścia.
CEP ogłosiło w lipcu br. sensacyjne wyniki: struktura „Wolin East” miałaby zawierać ~22 mln ton ropy i kondensatu oraz 5 mld m³ gazu, co czyniłoby ją największym odkryciem w Polsce (3-4 razy większym od Kamienia Pomorskiego)[6][7]. Informacje te firma przekazała publicznie, ale podkreśla przy tym, że ostateczne potwierdzenie wymaga dalszych odwiertów i analiz geologicznych.
Geologia złoża i proces walidacji.
Z podawanych danych wynika, że odwiert Wolin East 1 osiągnął pionowo 2715 m głębokości w wodach zalewu o głębokości 9,5 m[6]. Testy wykazały 62-metrową kolumnę węglowodorów wzdłuż formacji dolomitu głównego (ozn. Ca2) – tej samej warstwy, która jest głównym celem poszukiwań na lądzie[8][6].
Warto przypomnieć, że wcześniejsze, znane złoża bałtyckie (np. znajdywane w latach 90. XX w.) leżały w staranniejszych, kambryjskich piaskowcach[9], zupełnie odmiennej formacji niż nowa struktura. PIG podkreśla, że dokumentowanie i ocenianie nowego złoża – to złożony proces – wymaga nie tylko danych sejsmicznych, ale też kolejnych odwiertów, analiz zebranych rdzeni i prób produkcyjnych[10][11].
Koncesjonariusz, ma obowiązek przekazać państwowym służbom geologicznym pełną dokumentację prac. Dopiero, po zatwierdzeniu tej dokumentacji przez Ministra Środowiska, złoże trafiłoby do oficjalnych bilansów zasobów. Do czasu tej weryfikacji Państwowy Instytut Geologiczny wypowiada się z „pewnym entuzjazmem, ale daleko posuniętą ostrożnością”[1][10].
W ramach procesu badawczego zazwyczaj wykonuje się kilka otworów, w tym kierunkowych – każda dodatkowa wiertnica (w tym kolejne z platformy morskiej) pozwala sprecyzować zasięg i miąższość zbiornika. CEP zapowiada, że potrzebnych będzie ok. 12 otworów (część wierceń bedzie odbywać się z lądu, część z morza)[12]. Obecnie firma proponuje instalację dużej wiertnicy lądowej (50 m wysokości, zajmującej 1,5 ha) i jednej morskiej (80 m wysokości, 0,5 ha)[12], oraz centrum uzdatniania gazu na 27 ha. Wszystko to wskazuje, że skala inwestycji byłaby ogromna – dlatego polskie władze lokalne i ekologowie patrzą na projekt bardzo uważnie.
Znaczenie odkrycia i interesy międzynarodowe
Odkrycie „Wolin East” – ma ogromne znaczenie w kontekście bezpieczeństwa energetycznego Polski. Jeśli potwierdzone zostaną szacunki CEP, byłoby to największe krajowe złoże ropy – BMB (południowy wschód) miał dotąd ~5,1 mln ton zasobów[7]. Dla gazu międzynarodowego wymiaru dodaje fakt, że Polska wydobywa obecnie jedynie ok. 3-4% potrzeb ropy oraz 21–23% gazu z własnych złóż[13]. Nowe zasoby mogłyby znacząco zmniejszyć uzależnienie od importu.
CEP deklaruje, że realizacja inwestycji – będzie zgodna ze strategicznymi interesami Polski i we współpracy z lokalnymi partnerami[14]. Firma ma kanadyjskie i norweskie korzenie (z większościowymi inwestorami z Norwegii)[15] i już prowadzi rozmowy z PGNiG oraz innymi potencjalnymi partnerami[12][16]. Na horyzoncie widać też zainteresowanie dużych koncernów – np. Orlen i Lotos mają doświadczenie w projektach bałtyckich, a zachodni partnerzy (Niemcy, Dania) rozwijają sąsiednie złoża morskie. PIG uważa, że każde dalsze postępy w studiach i badaniach sejsmicznych powinny być transparentne. Zapowiada, że kiedy tylko państwowi geolodzy otrzymają dane z „Wolin East”, będą je mogli zweryfikować – i jeśli trzeba, „podsycić lub ochłodzić” emocje[11].
Obecnie inwestycje w Morzu Bałtyckim są łączone z dbałością o środowisko (np. projekty muszą uwzględniać morskie obszary Natura 2000). W najbliższych miesiącach społeczność i eksperci prawdopodobnie będą śledzić każdy ruch CEP – w tym zdjęcia platformy wiertniczej na Bałtyku, detale wierceń czy raportalne filmy dokumentujące pracę odwiertów. Jeden z licznych programów informacyjnych podkreślał, że wiertnica nad świńskim dołem Morza Bałtyckiego ma być elementem wielkiej inwestycji: koszt oczyszczalni gazu 2,5 mld zł, a coroczne wpływy dla gmin to setki mln zł podatku i opłat gazowych[17]. Słowa te pokazują, że od polityków po ekologów każdy aspekt tego przedsięwzięcia budzi ogromne zainteresowanie.
Podsumowanie: Odkrycie rejonu Wolina jest efektem ponad półwiecza eksploracji, a jego ostateczna weryfikacja dopiero się zaczyna. Źródła naukowe i branżowe traktują te doniesienia jako „historyczny moment”, ale przypominają, że prawdziwe zasoby ukryte są dopiero w ziemi i trzeba je dokładnie potwierdzić[7][4]. W miarę jak trwać będą kolejne wiercenia i analizy, Polska będzie przygotowywać się na to, że ewentualne złoże może zmienić bilans krajowej produkcji węglowodorów i otworzyć nowe perspektywy dla przemysłu wydobywczego.
Źródła:
Komunikaty i raporty PIG-PIB[4][10][7], materiały PGNiG[3][5] oraz informacje prasowe branżowe i lokalne[1][12]. (Informacje o zdjęciach:[4], fot. R. Drożdżewski CC-BY-SA „Wyspa Chrząszczewska”)
[1] [2] Kanadyjczycy chcą wydobywać gaz na terenie Polski pod wyspami Uznam i Wolin – Górnictwo
https://nettg.pl/gornictwo/166622/kanadyjczycy-chca-wydobywac-gaz-na-terenie-polski-pod-wyspami-uznam-i-wolin.
[3] Kopalnia Kamień Pomorski ma pół wieku
https://pgnig.pl/kopalnia-kamien-pomorski-ma-pol-wieku
[4] Zalew Kamieński, Kamień Pomorski – zdjęcia
https://polska-org.pl/8260164,foto.html
[5] [8] Ropa naftowa
https://pgnig.pl/ropa-naftowa
[6] [7] [9] [10] [11] [13] [14] [15] [16] Złoże ropy i gazu pod dnem Bałtyku wymaga jeszcze badań.
https://energetyka24.com/ropa/wiadomosci/zloze-ropy-i-gazu-pod-dnem-baltyku-wymaga-jeszcze-badan
[12] [17] 24Kurier.pl – Kanadyjczycy mają chrapkę na gaz., https://24kurier.pl/aktualnosci/gospodarka/kanadyjczycy-maja-chrapke-na-gaz/
