aktualizacja: 27.02.2025
W Wolinie rozpoczął się trzyletni projekt archeologiczny, który ma rzucić nowe światło na relacje między społecznościami słowiańskimi a przybyszami ze Skandynawii (Wikingami) we wczesnym średniowieczu. Wspólne badania prowadzą naukowcy z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN oraz Uniwersytet w Aarhus, we współpracy z lokalnymi instytucjami i muzeami.
Celem projektu jest zrozumienie, jaką rolę odgrywali Skandynawowie w powstaniu i rozwoju Wolina, jednego z największych i najbardziej kosmopolitycznych ośrodków nad Bałtykiem w IX-XI wieku, a także próba precyzyjnego zlokalizowania portów tego wczesnośredniowiecznego miasta.
Wolin – od osady na bagnach do bałtyckiej metropolii.
Jak podkreślają badacze, rozwój Wolina był zjawiskiem wyjątkowym
„Chcielibyśmy dowiedzieć się, jaką rolę Wikingowie pełnili w powstaniu Wolina” – powiedział Nauce w Polsce dr Wojciech Filipowiak z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, który poprowadzi wykopaliska w Wolinie.
Z jakiegoś powodu – zwrócił uwagę badacz – na bagnach w Wolinie w połowie IX wieku z małej osady wyrósł gigantyczny jak na ówczesne czasy wieloetniczny ośrodek rzemieślniczo-handlowy. Stał się największym miastem na Bałtyku, oknem na świat dla powstającego państwa Piastów, a dla Skandynawów drzwiami do interioru, do Słowiańskiej części Europy.
Coraz więcej danych wskazuje, że miejscowa ludność słowiańska nie była biernym odbiorcą kontaktów handlowych. Wręcz przeciwnie – opanowała zaawansowane techniki żeglugi i aktywnie uczestniczyła w międzynarodowej sieci wymiany.
Wikingowie: nie tylko łupieżcy.
W ostatnich dekadach, dzięki zmianie narracji w kulturze popularnej – obraz Skandynawów uległ korekcie. Nie są już postrzegani wyłącznie, jako: najeźdźcy, łupieżcy, lecz także, jako: kupcy, rzemieślnicy i budowniczowie.
Nadal, jednak słabo rozpoznana pozostaje skala i charakter ich współistnienia ze Słowianami. Zdaniem archeologów – to właśnie Wolin daje wyjątkową szansę, by te relacje zbadać w sposób empiryczny, oparty na materiale źródłowym, a nie wyłącznie na sagach czy kronikach.
Srebrne Wzgórze i nieznana wyspa.
Jednym z kluczowych obszarów badań jest Srebrne Wzgórze, północna dzielnica wczesnośredniowiecznego Wolina. Przypuszcza się, że funkcjonował tam targ oraz zaplecze rzemieślnicze, gdzie na masową skalę wytwarzano m.in. grzebienie i ozdoby bursztynowe.
Już wcześniejsze wykopaliska ujawniły setki tysięcy odpadów produkcyjnych, a odkryte w latach 90. drewniane konstrukcje datowane na rok 838 n.e. należą do najstarszych znanych elementów zabudowy miasta.
Badacze planują, także eksplorację niewielkiej wysepki w pobliżu Srebrnego Wzgórza, dotąd niemal niezbadanej, choć niedawno potwierdzono tam istnienie osadnictwa z wczesnego średniowiecza.
Wzgórze Wisielców i zagadka Jomsborga.
Kolejnym miejscem badań jest Wzgórze Wisielców – rozległe cmentarzysko archeologiczne. To właśnie, w tym rejonie pojawia się jedna z najbardziej intrygujących hipotez: możliwość lokalizacji legendarnej twierdzy Jomsborg, znanej z sag skandynawskich, lecz dotąd nieodnalezionej.
Choć, to założenie pozostaje spekulacją, nowoczesne metody badawcze – w tym precyzyjne datowanie i analizy izotopowe – pozwalają dziś weryfikować dawne koncepcje z niespotykaną wcześniej dokładnością.
Bagna, most i ciągłość badań.
Zespół badawczy planuje również prace w otaczających miasto bagnach oraz w rejonie mostu odkrytego w 1952 roku – przez prof. Władysława Filipowiaka – jednego z pionierów badań nad Wolinem. W symboliczny sposób współczesne wykopaliska nawiązują więc do niemal dwustuletniej tradycji archeologicznych poszukiwań w tym miejscu.
Projekt finansowany jest m.in. przez Fundację Salling oraz Aarhus University Research Foundation, a po stronie duńskiej kieruje nim prof. Søren Michael Sindbæk.
Źródło: Serwis Nauka w Polsce.
Zdjęcie:
Źródło: www.istockphoto.com
