Tegoroczne wybory prezydenckie i parlamentarne w Ugandzie (15 stycznia 2026)- przyniosły przewidywane zwycięstwo, długoletniego przywódcy – Yoweriego Museveniego.

Uganda’s President Yoweri Museveni (AP Photo/John Muchucha).

Według oficjalnych wyników uzyskał on ok. 72% głosów, podczas gdy jego główny rywal Bobi Wine (Robert Kyagulanyi) – około 25%[1]. Proces głosowania odbywał się pod ścisłym nadzorem służb bezpieczeństwa; władze uzasadniały to względami „prewencyjnymi”, ostrzegając jednocześnie przed podburzaniem do przemocy[2].

Dzień wyborów był też obarczony incydentami: w wielu okręgach awarie urządzeń biometrycznej weryfikacji opóźniły głosowanie, a funkcjonariusze odcięli internet – posunięcie już wcześniej stosowane przy tłumieniu opozycji[3].

Władze rozmieściły w całym kraju tysiące funkcjonariuszy sił bezpieczeństwa. Komisarz polityczny policji, Ubaldo Bamunoba, powiedział w poniedziałek reporterom w stolicy, Kampali, że rozmieszczenie funkcjonariuszy jest środkiem „prewencyjnym” -mającym na celu zapewnienie bezpieczeństwa wszystkim Ugandyjczykom i ostrzegł przed „przestępczymi działaniami w imię wyborów”.

Zdjęcia i filmy udostępniane w mediach społecznościowych przez lokalne media pokazują tłumy oczekujące w długich kolejkach do lokali wyborczych od wczesnego rana. Ugandyjska Komisja Wyborcza poinformowała, że głosowanie w niektórych lokalach zostało opóźnione z powodu problemów technicznych z zestawami do biometrycznej weryfikacji wyborców.

„Komisja żałuje wszelkich niedogodności i zapewnia opinię publiczną, że podejmowane są wszelkie niezbędne środki w celu zagwarantowania sprawnego i wiarygodnego procesu głosowania w całym kraju”- głosiło oświadczenie .

Bobi Wine potępił wyniki jako „sfałszowane” i opisał nocne naloty na swój dom (z wyłączonym oświetleniem i kamerami monitoringu)[3].

Międzynarodowi obserwatorzy i parlamenty zagraniczne ostrzegają przed ograniczaniem swobód obywatelskich i notorycznymi naruszeniami uczciwości wyborów.

Zagorzały krytyk Zachodu, ubiega się o reelekcję na stanowisko lidera Ugandy.

Według oficjalnych danych około 21,6 miliona wyborców zarejestrowało się w wyborach 15 stycznia 2026 Urzędujący prezydent Yoweri Museveni, ubiegający się o siódmą kadencję, mierzył się z siedmioma kontrkandydatami , w tym z 43-letnim Robertem Kyagulanyim, byłym muzykiem – znanym również jako Bobi Wine.

Museveni rządzi Ugandą od 1986 roku i obecnie zajmuje trzecie miejsce na świecie pod względem długości sprawowania urzędu głowy państwa, niebędącej członkiem rodziny królewskiej, po Teodoro Obiangu Nguemie z Gwinei Równikowej i Paulu Biyi z Kamerunu.

81-letni przywódca, kreuje się na zagorzałego przeciwnika ingerencji Zachodu w sprawy kraju

W ostatnich wyborach, które odbyły się w 2021 roku, długoletni lider zdobył 59% głosów, podczas gdy jego główny rywal, Wine, zdobył 35%. Były piosenkarz został aresztowany w areszcie domowym z powodu obaw o bezpieczeństwo narodowe w związku z zamieszkami po wyborach, które wybuchły w wyniku oskarżeń o sfałszowanie wyborów – oskarżenia, którym władze zaprzeczyły.

 Czterokrotny kandydat na prezydenta  Kizzy Besigye – lekarz, który przeszedł na emeryturę z ugandyjskiej armii w stopniu pułkownika, jest byłym przewodniczącym partii Forum na rzecz Demokratycznej Zmiany, przez wiele lat najważniejszej ugrupowania opozycyjnego w Ugandzie.Trafił do więzienia za rzekomą zdradę stanu. Jest zaciekłym krytykiem Museveniego, u którego służył kiedyś jako asystent wojskowy i osobisty lekarz.Od czasu uzyskania niepodległości od rządów kolonialnych sześć dekad temu Uganda nigdy nie doświadczyła pokojowego przekazania władzy prezydenckiej Zródło: AP Photo / Hajarah Nalwadda.

W poniedziałek Wine zagroził , że wezwie do protestów, jeśli czwartkowe wybory zostaną sfałszowane na korzyść Museveniego, twierdząc, że „reżimy stosujące przemoc upadają w wyniku protestów”.

Prezydent Museveni wydał ostrzeżenie, stwierdzając, że każda osoba, która spróbuje podżegać do przemocy „spotka się z surową karą”.

Wielkie interesy w ropę naftową.

Zródło: EACOP.

EACOP – to kluczowy projekt(...) „na który liczy rząd, aby zrealizować zyski z ropy naftowej i gazu”- z briefingu (29 stycznia 2024) minister energii  Ruth Nankabirwa która podzieliła się postępami prac nad rafinerią, EACOP i powiązanymi projektami

Zródło:EACOP. 

Uganda od dekad przygotowuje się do eksploatacji złóż ropy naftowej nad Jeziorem Alberta, a teraz finalizuje budowę rurociągu EACOP (1433 km do portu Tanga). Konsorcjum budujące EACOP tworzy TotalEnergies (jako operator), chiński CNOOC oraz państwowe spółki naftowe Ugandy i Tanzanii[4].

Zródło:Fot.EACOP. 

Zaawansowanie prac jest oceniane – w styczniu 2026 na ok. 79% realizacji[5], a władze deklarują utrzymanie harmonogramu „pierwszej ropy” jeszcze w tym roku[6].

Inwestycje w ropę generują duże zyski i wpływy polityczne: prezydent wielokrotnie spotykał się z zagranicznymi inwestorami w sprawie projektów naftowych (niedawno np. listę poparcia dla rurociągu przekazał mu prezydent Chin Xi Jinping[7]).

Jednocześnie krytycy alarmują o kosztach społecznych – według HRW budowa rurociągu pozbawi dotychczasowych właścicieli prawie 100 tys. osób ziemi i źródeł utrzymania[8].

Zródło:EACOP. 

Ubolewanie lokalnych społeczności tłumaczą zaostrzone przepisy – obrońcy środowiska i rolników, którzy protestowali przeciw EACOP, byli nękani aresztowaniami[8]. Jak zauważa Human Rights Watch, „prezydent Museveni, zdecydowany zwolennik EACOP, ostrzegł, że nie pozwoli nikomu [dosł. ‘grać’] ‘bawić się jego ropą’”[9].

Tym samym sektor naftowy pozostaje jednym z najważniejszych punktów konsolidacji władzy – duże międzynarodowe koncerny i inwestorzy (zwłaszcza chińscy i arabscy) – zapewniają władzy finansowe i polityczne wsparcie.

Projekty kolejowe.

Drugą kluczową przestrzenią interesów jest infrastruktura kolejowa. Rząd Museveniego od dawna zapowiadał budowę szybkiej linii kolejowej łączącej Ugandę z wybrzeżem (do portów w Kenii lub Tanzanii). W praktyce w 2023 r. Uganda zrezygnowała z wartej 2,2 mld USD umowy z chińskim CHEC na standardową kolej do Kenii (przez brak finansowania)[10]. Zamiast tego, ożywiono plany remontu dawnych kolonialnych linii: w 2023 r. ruszyły prace nad odnowieniem linii Tororo–Gulu (starej, metrowej), co ma obniżyć koszty transportu towarów na północ kraju[11].

Zródło: Foto. Kenya Railway Corporation.

Równolegle Uganda porozumiała się z sąsiadami: w listopadzie 2025 przywódcy Ugandy i Kenii ogłosili wspólny projekt SGR łączącej Naivasha–Kampalę (miał on ruszyć już na początku 2026 r.)[12], a planowane jest też wydłużenie rurociągu ropnego z Ugandy do Kenii i dalej do DRK[12]. Do współpracy zaproszono kolejnych partnerów – Turkey’s Yapi Merkezi sygnalizuje gotowość do zaangażowania, a także powiązane z chińskim rządem firmy kolejowe[13][10].

Do października 2025 Ugandyjski Minister Energii podkreślał, że nowy system kolejowy ma powstać przede wszystkim przy wsparciu technicznym Chin (głównie wschodniego wybrzeża, aby porty morskie stały się dostępne dla Ugandy)[13].

Realizacja kolejnych projektów uzależniona jest od finansowania i udziału tych właśnie międzynarodowych konsorcjów; to one – wraz z wojskowymi jednostkami technicznymi (np. Brygadą Inżynieryjną armii) – stanowią obecnie główną siłę dysponującą umowami rządowymi w sektorze transportu.

Przemysł kawy.

Uganda pozostaje czołowym eksporterem kawy w Afryce. Do lutego 2026 kraj szczyci się rekordowymi wynikami: w roku kawowym 2024/25 (liczonym do października 2025) wyeksportowano około 8,4 mln worków 60-kg (wartość 2,4 mld USD), czyli więcej niż kiedykolwiek wcześniej[14]. Był to wzrost o niemal 45% w porównaniu z rokiem wcześniejszym, napędzany głównie większym popytem na arabikę (jej eksport się podwoił) i robustę (wolumen +31%)[15]. Głównymi rynkami zbytu pozostaje Europa (63% eksportu, w tym przede wszystkim Włochy i Niemcy)[16], ale wzrasta też sprzedaż na rynki sąsiednie i Afryki (m.in. Algieria, Sudan, Kenia).

Duże przedsiębiorstwa kawowe – takie jak Ugacof, Kyagalanyi (należąca do rodziny Bobi Wine’a), Olam czy Touton – osiągają większość obrotów i mają znaczący wpływ na politykę branży.

Rząd prowadzony przez Museveniego, promuje obecnie „przemysłową” transformację rolnictwa: prezydent apeluje o inwestycje w przetwórstwo u źródła, aby zamiast eksportować surowy surowiec dodawać mu wartość w Ugandzie[17]. Ten postulat wartości dodanej dotyczy nie tylko kawy, lecz też innych towarów (Min. Kaił, rząd szerzej inwestuje w nowe fabryki przetwórstwa rolno-spożywczego).

Tempo wzrostu eksportu kawy pokazuje jednak, że kluczowe firmy i kooperatywy (wielu dawnych plantatorów) wciąż korzystają z dotychczasowego układu – mimo że niezależne związki producentów osłabiono.

Zdaniem analiz „środowisko grup interesów w Ugandzie cechuje się słabością i fragmentaryzacją”[18], co oznacza, że większość przywilejów handlowych skupia się w rękach nielicznych graczy skupionych wokół rządzącej partii.

Sojusznicy władzy i grupy interesu.

Od 1986 r. rząd Yoweri Museveniego, budował swoją władzę na koalicji elit politycznych, wojskowych i gospodarczych. Kluczowa jest partia NRM – dzięki większości parlamentarnej i kontroli państwowych mediów gwarantuje jej poparcie wśród zmobilizowanych organizatorów lokalnych.

Z niezależnymi związkami zawodowymi czy rolniczymi, konkurującymi z aparatem państwowym postępuje się zdecydowanie – jeden raport zauważa, że kooperatywy rolników „stopniowo podupadły – po przejęciu władzy przez NRM”[18].

Równocześnie Museveni, umacniał poparcie poprzez sieć lojalistów w armii i służbach bezpieczeństwa (wysocy rangą oficerowie, weterani walk partyzanckich), co czyni z sił zbrojnych główną „grupę interesu” rządu.

Nie do przecenienia jest też rola zaprzyjaźnionych biznesmenów: przywódca często rozdawał kontrakty lub subsydia swojemu otoczeniu: handlarzom, właścicielom plantacji, bankowcom i właścicielom przemysłu (np. w sektorach cukru, mleka, telekomunikacji), którzy w zamian zapewniali wsparcie polityczne.

Obserwatorzy podkreślają, że „polityka Ugandy jest silnie zdominowana przez interesy komercyjne”[19]. Przez dekady współpracowano zwłaszcza z inwestorami zza granicy:

Chińczycy angażowali się w elektrownie, koleje i projekt naftowy[7], a kraj bloków Zatoki Perskiej (np. ZEA, Egipt, Algieria) od lat traktuje Ugandę jako cel dla swoich inwestycji rolnych i infrastrukturalnych.

Ta sieć powiązań zewnętrznych wzmacnia władzę Museveniego (urok perspektywy zewnętrznych funduszy i technologii), sprawiając, że jego reżim cieszy się wsparciem firm powiązanych z wymienionymi projektami. W ten sposób interesy gospodarcze – w ropie, kolei i eksporcie kawy – ściśle sprzęgają się z polityczną dominacją prezydenta, budując mu zaplecze lojalne od początku jego rządów.

Źródła:

Oficjalne komunikaty i raporty (Ugandyjska Komisja Wyborcza, Ministerstwo Energii) oraz międzynarodowe media. Dane gospodarcze pochodzą z raportów ministerstwa rolnictwa i agencji inwestycyjnej[14][20]; komentarze polityczne opierają się na relacjach agencji i instytucji (m.in. Guardian, Reuters, HRW)[1][9][19]. Oraz na cytowanych tekstach stanowiących aktualizacje sytuacji w Ugandzie. O niedawnych zmianach świadczą publikacje na stronach rządowych (np. o postępie prac przy EACOP[5]) oraz w mediach branżowych.

[1] [3] Yoweri Museveni wins Ugandan election as opponent condemns ‘fake result’ | Uganda | The Guardian, https://www.theguardian.com/world/2026/jan/17/yoweri-museveni-wins-ugandan-election-as-opponent-condemns-fake-result

[2] US, EU query conduct of Uganda polls | Monitor, https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/us-eu-query-conduct-of-uganda-polls-5339454

[4] [8] [9] Uganda: Oil Pipeline Protests Stifled | Human Rights Watch, https://www.hrw.org/news/2023/11/02/uganda-oil-pipeline-protests-stifled,

[5] [6] HON. MINISTER RUTH NANKABIRWA SSENTAMU LEADS HIGH-LEVEL MONITORING VISIT TO EACOP’S PUMP STATION 1 AS PROJECT REACHES 79% COMPLETION – EACOP – East African Crude Oil Pipeline, https://www.eacop.com/hon-minister-ruth-nankabirwa-ssentamu-leads-high-level-monitoring-visit-to-eacops-pump-station-1-as-project-reaches-79-completion/,

[7] [13] [17] Chinese President Xi Jinping Extends Support to Uganda’s EACOP Project – State House Uganda, https://statehouse.go.ug/chinese-president-xi-jinping-extends-support-to-ugandas-eacop-project/,

[10] Uganda drops Chinese firm from railway deal, eyes Turkish rival | Reuters, https://www.reuters.com/markets/deals/uganda-drops-chinese-firm-railway-deal-eyes-turkish-rival-2023-01-13/

[11] Uganda restoring colonial-era rail after China fails to fund another line | Business and Economy News | Al Jazeera, https://www.aljazeera.com/news/2023/8/4/uganda-restoring-colonial-era-rail-after-china-fails-to-fund-another-line,

[12] Kenya, Uganda to launch Naivasha-Kampala SGR extension in January 2026.